Hãy thư giãn, tránh căng thẳng để tăng tốc độ phục hồi nhanh sau chấn thương từ góc nhìn nội tiết thể thao

Chơi thể thao gặp chấn thương là điều không thể tránh được. Chấn thương nhẹ thì chỉ cần nghỉ ngơi vài ngày đến vài tuần là khỏi, sau đó quay lại chơi bình thường. Chấn thương mạnh, đứt dây chằng, rách sụn khớp có khi phải mổ. Phải mất 4-6 tháng mới hồi phục hoàn toàn sau phẫu thuật chấn thương thể thao. Câu hỏi đặt ra là tại sao gân cơ dây chằng lại bình phục được? Khi tâm lý thỏa mái thì có bình phục nhanh hơn không? Có thể hình dung là các chấn thương thể thao gây đứt dây chằng chẳng hạn, dù điều trị gì thì đều nhằm mục đích vị trí đứt sẽ liền lại bằng phản ứng sửa chữa của cơ thể, nếu dây chằng không tự liền được thì phải thay thế bằng mảnh ghép khác thì mảnh ghép cũng phản ứng sửa chữa để liền vào xương. Nồng độ cortisol trong máu sẽ ảnh hưởng đến tốc độ sửa chữa, liền thương. Mà nồng độ cortisol máu lại ảnh hưởng bởi chính tâm lý người bệnh. Đến đây bạn đã mường tượng ra vì sao chưa?

Vai trò của cortisol máu trong phục hồi chấn thương

Khi bạn gặp căng thẳng, hoặc bị chấn thương, lo lắng... cơ thể có một phản ứng tăng tiết cortisol nhiều hơn bình thường để thúc đẩy cơ thể chống lại căng thẳng là làm giảm phản ứng viêm. Tuy nhiên, khi căng thẳng quá mức, kéo dài và nồng độ cortisol tăng cao có thể dẫn đến tăng cân, mất ngủ, tiêu hủy mô liên kết, ức chế hệ thống miễn dịch, thay đổi nồng độ các hóc môn khác trong cơ thể. Căng thẳng sau chấn thương dẫn tới tăng nồng độ cortisol là tin xấu khi hồi phục sau chấn thương. Do đó, rất quan trọng là phải kiểm soát mức cortisol máu để phục hồi nhanh hơn mà không kèm theo bất kỳ triệu chứng nào khác. Lý thuyết trên được nhiều nghiên cứu chứng minh khi thấy các vận động viên có cường độ tập luyện căng thẳng sẽ có mức cortisol cao và triệu chứng chấn thương sẽ chậm phục hồi hơn nhóm tập luyện vừa phải. [link]

Cortisol và liền vết thương

Các chấn thương thể thao tùy mức độ đều gây ra tổn thương (đứt, rách, đụng dập..) cấu trúc của hệ xương khớp, để hồi phục thì các ''vết thương'' đó phải liền. Cortisol đóng vai trò lớn trong liền vết thương, theo nghiên cứu của Guo & DiPietro (2010) vàVileikyte (2007) chỉ ra rằng ''khi căng thẳng sẽ chậm liền vết thương''. Vì sao ư? vì căng thẳng làm tăng tiết cortisol, cortisol làm ức chế quá trình liền vết thương do ức chế phản ứng viêm để kết dính lại tổn thương. Đồng thời khi cortisol sẽ kích thích cơ thể tiết ra các hóc môn khác như prolactin, catecolamine.. dẫn tới tăng huyết áp, tăng choleserol máu, tăng đường máu, giảm tưới máu vết thương... các chất này đều làm chậm quá trình liền vết thương. Nghiên cứu Godbout & Glaser, 2006, và Ross & Thomas, 2010, chỉ ra rằng stress làm thay đổi các chất ở vết thương, từ đó làm chậm liền thương.

Corticoid làm giảm tiêu hủy mô liên kết trong đó có da, hình ảnh da rất mỏng ở bệnh nhân dùng corticoid kéo dài

Làm sao để kiểm soát nồng độ cortisol máu

Đối với rất nhiều người, chơi thể thao là để giảm căng thẳng. Do đó khi bạn bị chấn thương, bạn cần thời gian để nghỉ ngơi chờ đợi hồi phục, do đó bạn sẽ thấy ''căng thẳng hơn'' vì không được chơi môn thể thao yêu thích, từ đó dẫn tới tăng cortisol máu. Phương án là bạn cần tìm môn thể thao khác ''để chơi tạm, giảm căng thẳng'' mà vẫn được phép ''trong tình trạng chấn thương'', hơn nữa tránh bất động khớp, tăng cường khả năng co cơ.

Bơi là môn thể thao giúp vận động toàn bộ cơ thể mà xương khớp không chịu quá nhiều tải trọng. Mát xa là phương án rất tốt để giảm căng thẳng, lý do là do mát xa kích thích thần kinh tự chủ, kích thích tiết hóc môn khác thay thế cortisol và giúp phục hồi nhanh hơn. 

Bơi và mát xa nên được lựa chọn để giảm căng thẳng sau chấn thương

Cortisol đóng vai trò quan trọng trong phục hồi sau chấn thương thể thao. Tăng cortisol máu quá mức, tăng kéo dài không chỉ làm chậm phục hồi chấn thương mà còn gây ra nhiều vấn đề sức khỏe khác. Dó kiểm soát căng thẳng sau chấn thương thể thao là chìa khóa để phục hồi nhanh.

Bài viết mang tính chất tham khảo nên không tự chẩn đoán bệnh. Hãy đến gặp Bác sĩ để khám và tư vấn đầy đủ. Liên hệ Bs Cường 0935565678, Ths Dũng: 0827384726