Thoái hóa xương sụn ở khớp gối (Viêm xương sụn bóc tách)

Bệnh biểu hiện một tình trạng bất thường của tạo can xi ở xương nằm dưới lớp sụn. Trong thời kỳ đầu, thương tổn chỉ đơn thuần ở xương và biến đổi thành sẹo. Nếu phần ở dưới của xương mà biến đổi về cấu trúc, thì lúc đó chuyển sang thời kỳ hai, sụn bị thương tổn. Là một bệnh có hình ảnh  giải phẫu cũng như X-quang đặc biệt. Do tình trạng bệnh lý của xương nằm dưới sụn, tổn thương rất khu trú và tiến triển trở thành mảnh xương chết nhỏ, thông thường có kích thước khoảng 2 cm. Hiện ngay ,các tranh luận đều cho rằng, nếu viêm xương sụn bóc tách lan rộng, thì nó dẫn tới tình trạng tách hẳn mảnh xương sụn ra hoặc tạo nên một hình thái lâm sàng tiến triển gọi là thoái hoá xương sụn.(osteochondrosis).

1. Ngyên nhân gây bệnh: Người ta còn chưa biết nguồn gốc chính xác của bệnh này, có một số nhiều nguyên nhân được đưa ra.

- Nguyên nhân chấn thương: Những chấn thương nhỏ nhắc lại nhiều lần, đặc biệt là do các hoạt động thể lực nặng, có thể là yếu tố thuận lợi cho viêm xương sụn.

- Nguyên nhân mạch máu: Thoái hoá xương sụn có thể là kết quả của thiếu máu khu trú ở xương.

- Bệnh lý này của gối có liên quan trực tiếp với sụn phát triển.  Xuất hiện và biểu hiện bệnh thường ở lứa tuổi từ 8 đến 20.

2. Biểu hiện bệnh thoái hoá xương sụn: Phần lớn bệnh không được phát hiện vì không có triệu chứng đau. Nó tiến triển không rầm rộ, không triệu chứng, theo hướng tự khỏi. Đôi khi chụp phim thường vì các  bệnh khác mà lại tình cờ phát hiện ra chẩn đoán. Bệnh biểu hiện bằng các triệu chứng : đau, tràn dịch khớp, đi cà nhắc, hay có những dấu hiệu của cản trở trong khớp: sờ thấy dị vật, kẹt khớp do những mảnh xương sụn bị bong ra của quá trình viêm xương sụn bóc tách.

Thông thường hơn cả là sự hạn chế biên độ vận động, mất đi duỗi hay gấp gối hoàn toàn.

Chẩn đoán chỉ được đưa ra sau khi  chụp phim X-quang. Chụp phim thẳng, nghiêng, trục 30 độ… Chụp phim lồi cầu rất cần cho trẻ  em.

Các xét nghiệm khác cũng rất có giá trị, cần phải tập trung vào nơi thương tổn, để đánh giá giai đoạn của thoái hoá .Chụp gối cản quang, chụp  cắt lớp để tìm thương tổn trên bề mặt sụn và xương. IRM cho phép thấy rõ hơn cấu trúc xương xốp ngay dưới sụn, đặc biệt rất có giá trị ở giai đoạn tiềm tàng của bệnh.

X-quang cho phép đánh giá tiến triển của bệnh: Tiến triển trên X-quang chia làm 4 giai đoạn (nhưng có thể không phải lúc nào cũng gặp đủ cả bốn giai đoạn trên).

 

Giai đoạn I: Lúc đầu, xuất hiện vùng nhỏ đậm vôi hơn, không đều so với xung quanh.

Giai đoạn II: Tổn thương  bị cô lập, chu vi  xung quanh trở nên rõ nét.

Giai đoạn III: Vành sáng  rộng hơn, mảnh xương trở nên đặc hơn.

Giai đoạn IV:  khi có sự bóc tách hoàn toàn, mảnh xương sụn rơi vào trong khớp tạo nên di vật (loose body)

Vị trí của thoái hoá xương sụn cũng rất khác nhau. Thường thì, nó nằm trên lồi cầu trong, rất hiếm nằm ở lồi cầu ngoài, bánh chè, rãnh bánh chè. Bệnh này bao giờ cũng thấy ở vùng xương sụn tiếp xúc.

3. Điều trị:

Có nhiều các tiêu chuẩn cần phải xét: Đầu tiên phải khu trú tổn thương, để xem nó ở vùng chịu lực hay không. Tiếp theo cần phải đánh giá hình thái thương tổn và giai đoạn tiến triển, xem có tiến triển thành sẹo không. So sánh tuổi xương và tuổi thực tế, để tính toán.

Điều trị không phẫu thuật: Khi có triệu chứng lâm sàng cũng như X-quang, người ta đưa ra bài tập thể thao thích hợp, giảm bớt trọng lượng, chỉnh lại trục trọng tâm cho gối,...Giảm gánh nặng một phần cho khớp gối trong nhiều tháng. Bất động gối bằng  nẹp rất cần thiết cho những trẻ em hiếu động, cũng như là những thương tổn nằm ở vùng quan trọng

Điều trị phẫu thuật: Nhiều kỹ thuật có thể áp dụng, tuỳ từng mức độ và giai đoạn của bệnh, và ngày nay hầu hết đều can thiệp qua nội soi khớp.

- Lấy bỏ mảnh xương: Nội soi khớp phá bỏ "tổ" của mảnh xương sụn để lấy  nó ra, nếu nó đã tự do trong khớp thì chỉ việc lấy bỏ ra  khỏi khớp. Đây là can thiệp ít sang chấn, đơn giản, nhanh. Nhưng nó để lại chỗ hổng trong xương tạo nên nguy cơ hỏng sụn khớp sau này đưa tới thoái hoá. Nguy cơ này càng lớn khi viêm xương sụn xảy ra trên một diện rộng, hay nó nằm ở vùng chịu lực hoặc  nó nằm ở  lồi cầu ngoài.

- Khoan kích thích: Nội soi khớp khoan những lỗ nhỏ xuyên qua mảnh xương sụn gần bong cho tới tận xương để cho chảy máu, với mục đích là đem lại sự nuôi dưỡng cho mảnh xương sụn. Phương pháp này  hay áp dụng cho trẻ tuổi đang lớn, sau khi điều trị nội khoa thất bại nhưng mảnh xương vẫn còn dính với xương.

- Cố định: Cố định mảnh rời vào vị trí của chỗ bong bằng vis. Phương pháp thất bại  khi không có sự liền xương, hay hoại tử mảnh xương.

- Ghép sụn khớp: Là lấy những mẩu xương sụn nhỏ ở vùng không quan trọng ghép vào hốc viêm xương sụn. Phẫu thuật này hơi mất thời gian, phải cấm bệnh nhân đi và tỳ cho tới khi xương ở mảnh ghép liền.

- Ghép tế bào sụn (chondrocytes): Vẫn còn trong giai đoạn thực nghiệm: cấy tế bào sụn của bệnh nhân trong phòng thí nghiệm, sau đó đặt lại vào hốc viêm xương sụn.

Bài viết mang tính chất tham khảo nên không tự chẩn đoán bệnh. Hãy đến gặp Bác sĩ để khám và tư vấn đầy đủ. Liên hệ Bs Cường 0935565678, Ths Dũng: 0827384726